«Հայաստանյան լուրը միջազգային մեդիային հետաքրքիր դարձնելու համար այն պետք է դուրս բերել լոկալ համատեքստից»

20.10.2015, հայ

Լրագրող

Լառա Պետրոսյանը Իրանում ծնված հայ լրագրող է, ով արդեն 18 տարի է՝ ապրում եւ աշխատում է Լոնդոնում՝ BBC-ում: 1997 թվականին միանալով BBC-ի պարսկական ծառայությանը՝ Լառան զբաղեցրել է տարբեր պաշտոններ՝ հաղորդավարից մինչեւ պրոդյուսեր:

Այժմ BBC Persian TV-ի 5 ծրագրերի (մշակութային, երաժշտական, տեխնոլոգիական, վավերագրական եւ առողջապահական) պատասխանատու-խմբագիրն է:

Լինելով Իրանում աքսորված հեռուստաալիքի աշխատակից՝ Լառան հայրենիք վերադառնալու իրավունք չունի:

«Մի քանի տարի առաջ Պարսկաստանի կառավարությունը հայտարարեց, որ BBC-ի հետ համագործակցող ցանկացած մարդ համարվում է երկրի դավաճան: Իշխանությունները դեմ են BBC-ի հաղորդումներին, այդ պատճառով էլ Պարսկաստանում գրասենյակ կամ թղթակից ունենալու թույլտվություն չունենք»,- ասում է Լառան:

BBC Persian TV-ի թիմն աշխատում է Լոնդոնում, որտեղից էլ պարսկախոս լսարանին փորձում է թարմ եւ հավաստի լրատվություն մատուցել:

Ինչպե՞ս է հաջողվում հեռավորության վրա լրատվություն մատուցել այն երկրի իրադարձությունների վերաբերյալ, որտեղ ֆիզիկապես չեք էլ գտնվում:

Դա շատ բարդ է: Շատ ցավալի է, որ դրսից ենք հաղորդումներ հեռարձակում Պարսկաստանի համար: Եթե կարողանայինք գնալ եւ տեղում տեսնել ու զգալ կյանքը, կհասկանայինք, թե հատկապես ինչն է ավելի կարեւոր տեղացիների համար, եւ նրանց կյանքին ավելի մոտ հաղորդումներ կպատրաստեինք:

Իհարկե, տեղեկատվություն ստանում ենք ինտերնետից, բայց այն ստուգելու համար ստիպված ենք լինում տարբեր տեղեր զանգել. Պարսկաստանում թղթակից չունենք, ինչը բարդացնում է մեր գործը: Երբեմն մեզ հարցազրույց էլ չեն տալիս՝ հնարավոր խնդիրներից խուսափելու համար: Եթե քրտնաջան չաշխատենք, որպեսզի մարդկանց առօրյա կյանքին եւ խնդիրներին մոտ մնանք, նրանց հետ կապը կկտրվի:

Lara_Petrossians_1Լառա Պետրոսյանը՝ «Հիշելով հայկական ջարդերը» ֆիլմի
երեւանյան ցուցադրությունից հետո

BBC-ի համար Իրանը եւ պարսկալեզու լսարանն ի՞նչ կարեւորություն ունեն:

BBC-ն արդեն 75 տարի է՝ աշխատում է պարսկալեզու լսարանի համար: Պարսկաստանի, Տաջկստանի եւ Աֆղանստանի նման երկրներում տարիներ շարունակ չի եղել որեւէ հեռուստաընկերություն, որին մարդիկ կկարողանային վստահել: Նման լրատվամիջոց է դարձել BBC-ն. այն եղել է հավաստի տեղեկատվության միակ աղբյուրը:

Հասկանալով պարսկախոս լսարանի համար վստահելի աղբյուր լինելու կարեւորությունը` BBC-ն 2009 թվականին որոշեց ստեղծել BBC Persian հեռուստաալիքը: BBC ընտանիքում ոչ անգլալեզու ամենամեծ ալիքները BBC Arabic-ն ու BBC Persian-ն են: Պարսկական ծառայությունը մոտ 150 աշխատակից ունի (որից 3-ը` հայ), իսկ ալիքի շաբաթական լսարանն ավելի քան 12 միլիոն է:

Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի կապակցությամբ Ձեր թուրք գործընկերոջ հետ միասին նկարահանել եք «Հիշելով հայկական ջարդերը» (Remembering the Armenian Massacres) ֆիլմը, որը չարդարացրեց որոշ մարդկանց ակնկալիքները, քանի որ, հայ լինելով, ֆիլմում չէիք գործածել «ցեղասպանություն» բառը: Ինչպե՞ս է ազգային պատկանելությունն անդրադառնում Ձեր մասնագիտական գործունեության վրա:

BBC-ում աշխատանքի անցնելու հենց առաջին վայրկյանից պարտավորվում ես լինել օբյեկտիվ եւ անկողմնակալ: Եվ դա այնպես է դրոշմվում մտքումդ, այնքան ես փորձում անկողմնակալ լինել տարբեր հաղորդումներ եւ նյութեր պատրաստելիս, որ արդյունքում անկողմնակալությունը դառնում է մի մասնիկդ:

Լինում են, իհարկե, թեմաներ, որոնք դժվարացնում են լուսաբանումը, բայց հասկանում ես, որ չես կարող անկողմնակալությունդ դնել մի կողմ, որովհետեւ դա ամենակարեւոր բանն է BBC-ում:

Վան գնալը, հայկական թաղամասում քայլելն ու եկեղեցի մտնելը, որը գուցե նախնիներս են այցելել, շատ հուզիչ ու ազդեցիկ էր, բայց ես հասկանում էի, որ պարտադիր չէ բոռալ, որ ցեղասպանություն է եղել:

BBC-ն շատ հստակ ասում է, որ չի գործածում «ցեղասպանություն» բառը, քանի որ որեւէ անկախ դատարանում, ինչպիսին, օրինակ, Հաագայի Արդարադատության միջազգային դատարանն է, չի փասատվել դա: Եվ սա միայն «ցեղասպանություն» բառին չի վերաբերում, շատ այլ արտահայտությունների հետ կապված նույն մոտեցումն է:

Ես, որպես BBC-ի աշխատակից, չեմ գործածել «ցեղասպանություն» բառը: Բայց ֆիլմում բազմիցս հնչել են «զանգվածային տեղահանում», «զանգվածային ջարդեր», «կոտորած» («mass deportation», «mass killings», «massacre») արտահայտությունները, պատմաբաններն ու օտար մարդիկ իրենց տեսակետն են հայտնել` գործածելով «ցեղասպանություն» բառը, եւ դա խնդիր չի եղել:

Հայաստանյան այս այցի ընթացքում եղաք մի քանի լրատվամիջոցներում, շփվեցիք տեղացի լրագրողների հետ: Ի՞նչ կարծիք կազմեցիք հայաստանյան մեդիայի մասին: Ակնհայտ ի՞նչ թերություններ կան, որոնք շտկման կարիք ունեն:

Շատ ուրախ եմ, որ հնարավորություն ունեցա թե՛ քաղաքային, թե՛ մարզային տարբեր լրատվամիջոցներ այցելելու, տեղացի լրագրողների եւ ուսանողների հետ հանդիպելու: Հատկապես տպավորված եմ նրանով, թե որքան ջանք է թափում մեդիան՝ զարգանալու, նոր բաներ սովորելու համար: Տպավորված եմ երիտասարդներով, որոնք անընդհատ հարցեր էին տալիս, հետաքրքրվում էին, թե ինչպես է BBC-ն վերաբերվում այս կամ այն խնդրին:

Lara_Petrossians_2Լառա Պետրոսյանը՝ տեղացի լրագրողների հետ հանդիպմանը

Հայաստանյան մեդիան շատ հետաքրքիր եւ բազմազան է. այստեղ կա ամեն ինչ՝ լուրերից մինչեւ թոք շոոու եւ սերիալներ, յուրաքանչյուր հեռուստադիտող իրեն հետաքրքրող մի բան կարող է գտնել: Իհարկե, զարգանալու տեղ շատ կա, բայց այնպես չէ, որ ամեն ինչ վատ է:

Նկատեցի, որ լուրերի թողարկման մեջ սովորական մարդկանց կյանքը պատմվում է հաղորդավարի խոսքով: Կարծում եմ` լավ կլիներ` մարդիկ իրենք պատմեին իրենց կյանքի մասին: Լուրերի բոլոր թողարկումները չէ, որ պետք է պարտադիր հաղորդավարի ձայնով սկսվեն: Անհրաժեշտ է տարբեր ձեւաչափեր փորձարկել:

Լավ կլիներ, որ լուրերի թողարկման ընթացքում որեւէ փորձագետ կամ վերլուծաբան հյուրընկալվեր եւ վերուծեր լուրը, լսարանին պատմեր, թե ինչու է այն կարեւոր: Լուրերի թողարկումներում վերլուծական մոտեցում չկա: Փոխարենը կան շատ մամուլի ասուլիսներ: Լոկալ մամուլի ասուլիսները, որոնք այստեղ շատ են լուսաբանվում, հետաքրքիր չեն, քանի դեռ դրանց ընթացքում առանցքային բան չի հայտարարվում:

Մյուս կարեւոր դիտարկումս «cross-promotion»-ն ու նյութերը տարբեր հարթակներում տարածելն է: Անհրաժեշտ է նյութերը տարածել ոչ միայն հայերենով, այլեւ անգլերենով, որովհետեւ թեմային հեշթեգով հետեւողները հնարավոր է հայերեն չիմանան, բայց շատ հետաքրքված լինեն դրանով: Նյութերը ճիշտ եւ հետաքրքիր ձեւով տարածելը շատ կարեւոր է, պետք է աշխատել այդ ուղղությամբ:

Այս տարի Հայաստանը միջազգային հեղինակավոր մեդիայի ուշադրության կենտրոնում էր: Համաշխարհային մեդիան անդրադարձավ Քիմ Քարդաշյանի այցին, Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին եւ #ElectricYerevan-ին: Ձեր կարծիքով՝ ինչպե՞ս կարող են հայաստանյան թեմաները հայտնվել միջազգային մեդիայի ուշադրության կենտրոնում:

Երբ Քիմ Քարդաշյանը եկավ Հայաստան, շատերը սկսեցին խոսել այդ մասին սոցիալական մեդիայում, շատերն էլ ընդդիմացան, թե պետք չէ տարածել այդ լուրը, ով է Քիմը, որ այդ մասին գրում են: Բայց ես կարծում եմ, որ «սեւ փիարն էլ փիար է» («any publicity is good publicity»):

Քիմ Քարդաշյանը, ով միլիոնավոր հետեւորդներ ունի, որոնք գուցե չգիտեին էլ, թե որտեղ է գտնվում Հայաստանը, եկավ եւ աշխարհի ուշադրությունը հրավիրեց հայերի համար կարեւոր խնդիրների վրա: Նա անգլերեն էր խոսում, մեդիան անգլերեն տարածում էր նրա ասածները, եւ Քիմի ուղերձը շատ արագ հասանելի էր դառնում աշխարհին:

Լավ կլիներ, որ #ElectricYerevan-ի ժամանակ էլ կարեւորվեր լուրը անգլերենով տարածելը: Եթե ցույցի առաջին օրերին անգլերեն ինֆորմացիա, տեսանյութ լիներ, ավելի մեծ ուշադրություն կգրավեր: Շատ կարեւոր է նաեւ լուրն ավելի լայն համատեքստում ներկայացնելը: Պատմելը, թե ինչու հենց այս խնդիրը այսպիսի մեծ ալիք բարձրացրեց, ինչ կարող է լինել ապագայում, էլեկտրանէներգիայի թանկացման հետեւանքով ուրիշ էլ ինչ կարող է թանկանալ, եթե էլեկտրէներգիայի գինը բարձրանա, բողոքը կշարունակվի, թե ոչ: Դրսի լրատվամիջոցները վերլուծություն են ուզում տեսնել՝ ինչու է եղել եւ ինչ հետեւանք կարող է ունենալ, ինչպես կարող է ազդել, օրինակ, Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների վրա:

Միջազգային մեդիայի ուշադրությունը կարելի է հրավիրել նաեւ «Ոսկե ծիրան» փառատոնի վրա: Այս տարի շատ ֆիլմեր առաջին անգամ հենց «Ոսկե ծիրան»-ում ցուցադրվեցին: Սա շատ կարեւոր ցուցանիշ է փառատոնի համար: Կարելի է հարցազրույց անել այն ռեժիսորի հետ, որն իր ֆիլմը բերել է Հայաստան՝ առաջին անգամ «Ոսկե ծիրան»-ում ներկայացնելու համար: Այդ լուրն անմիջապես կտարածվի միջազգային մեդիայում, հատկապես եթե ռեժիսորը ճանաչված դեմք է:

Պետք է լուրը դրսի համար հետաքրքրացնելու միջոցներ փնտրել:

Միջազգային մեդիային կարող են հետաքրքրել նաեւ Ղարաբաղի մասին կարճ ռեպորտաժներն ու վավերագրական ֆիլմերը, որոնք կպատմեն, թե ինչպիսին է իրավիճակն այսօր, եւ ինչու են շարունակվում կրակոցները, եթե հրադադար է: Ինչպես կարող է սահմանում լարվածությունն ազդել տարածաշրջանի վրա: Դա բոլորին է հետաքրքիր: Գուցե նման վերլուծություններ կան հայերենով, բայց դրսի մեդիան այդ մասին չի իմանում, որովհետեւ դրանք անգլերենով հասանելի չեն:

Ցանկացած լուր միջազգային մեդիային հետաքրքիր դարձնելու համար այն պետք է դուրս բերել լոկալ համատեքստից, կապել աշխարհի հետ եւ ավելի լայնորեն դիտարկել այն:

Հարցազրույցը՝ Աննա Բարսեղյանի

Մեկնաբանել

Media.am-ի ընթերցողների մեկնաբանությունները հրապարակվում են մոդերացիայից հետո: Կոչ ենք անում մեր ընթերցողներին անանուն մեկնաբանություններ չթողնել: Միշտ հաճելի է իմանալ, թե ում հետ ես խոսում:
 

Media.am-ը չի հրապարակի զրպարտություն, վիրավորանք, սպառնալիք, ատելություն, կանխակալ վերաբերմունք, անպարկեշտ բառեր եւ արտահայտություններ պարունակող մեկնաբանությունները կամ անընդունելի համարվող այլ բովանդակություն:
Լրացուցիչ տեղեկություններ ?